تراز نامه (صورت وضعیت مالی )

تراز نامه (صورت وضعیت مالی )

تعریف 
صورت وضعیت مالی که به عنوان ترازنامه (Balance Sheet) شناخته می شود ، وضعیت مالی یک واحد تجاری را در تاریخ مورد نظر نشان می دهد . دارایی ها، بدهی ها و حقوق صاحبان سهام سه بخش تشکیل دهنده ترازنامه می باشد .
ترازنامه به استفاده کنندگان صورت های مالی کمک می کند توانایی مالی یک نهاد از نظر ریسک نقدینگی ،ریسک مالی ،ریسک اعتباری،و ریسک کسب و کار ارزیابی نمایند .

ترازنامه شامل عناصر کلیدی زیر است :
1-    دارایی ها : یک دارایی چیزی است که یک نهاد مالک آن است و یا آن را کنترل می کند که هدف نهایی آن منافع اقتصادی می باشد .دارایی ها در ترازنامه تحت عنوان دارایی های جاری و غیر جاری دسته بندی می شوند . بسته به طول مدت سود آوری در طول دوره مالی و یا سود دهی بیش از یک دوره مالی که انتظار سود آوری آن می رود به جاری و غیر جاری دسته بندی می شوند . یک دارایی که منافع اقتصادی ان در دراز مدت متوجه شرکت خواهد شد غیر جاری طبقه بندی می شود .در حالی که دارایی ای که انتظار می رود ظرف یک سال از تاریخ گزارش منافع اقتصادی آن متوجه شرکت می شود به عنوان دارایی های جاری طبقه بندی می شوند . 

دارایی ها در ترازنامه بر اساس طبیعت خود به عنوان مشهود و نامشهود طبقه بندی می شوند :

  • مشهود هر انچه که دیده می شوند و به عبارتی صورت فیزیکی دارد و در موسسه قابل اندازه گیری است مانند ماشین آلات ، تجهیزات و هر ماده فیزیکی در این دسته قرار دارند .
  • نامشهود به قسمتی از دارای ها گفته می شود که قابل دیدن نیست اما برای ئاحد تجاری سود آور می باشد مانند اعتبار در بازار ، سرقفلی محل کسب و یا حسن نیت از دارایی های نامشهود به شمار می روند .

دارایی های جاری عبارتند از :

  • پول نقد و معادل هایش : بیشتر معادل های دارایی  جاری شامل اسناد خزانه و گواهی های سپرده کوتاه مدت و ارز می باشد 
  • اوراق بهادار : اوراق بهادار سهام که برای آن بازار بورس وجود دارد .
  • حساب های دریافتنی : پول هایی که مشتریان به شرکت بدهکارند (لازم به ذکر است که همیشه درصدی از این حساب ها به عنوان مشکوک الوصول در نظر گرفته می شود )
  • موجوی ها : محصولات اماده برای فروش (به قیمتی کمتر از قیمت بازار)
  • پیش پرداخت ها : معادل وجه نقدی که در حال حاظر برای مواردی مانند بیمه ، قرادادهای تبلیغاتی و یا اجاره پرداخت شده است 

دارایی های غیر جاری عبارتند از:

  • سرمایه گذاری های بلند مدت 
  • دارایی های ثابت : شامل زمین ، ماشین آلات ، تجهیزات ، ساختمان و ...
  • دارایی های نامشهود : شامل سرقفلی وحسن نیت غیر فیزیکی و ....

2-    بدهی ها
ترازنامه همچنین مقدار بدهی های مستقیم موسسسه را در تاریخ ترازنامه در سمت چپ نمایش می دهد .بدهی ها تعهدات موسسه در قبال مشتریان تا تاریخ ترازنامه می باشد .بدهی ها تحت عنوان جاری و غیر جاری دسته بندی می شوند .یدهی های جاری اغلب آن دسته از بدهی ها هستند که انتظار می رود موسسه در طول دوره مالی آنها را پرداخت کند . اما بدهی های غیر جاری در بیش از یک دوره مالی تسویه می شوند مانند وام های پرداختنی بلند مدت .
بدهی ها در ترازنامه بر اساس ماهیتشان به کوتاه مدت و بلند مدت نیز دسته بندی می شوند :

  • بدهی ها و دیگر اسناد پرداختنی در درجه اول شامل بدهی به تامین کنندگان و پیمانکاران و خرید های نسیه می باشد . حساب های پرداختنی ناچیز در این قسمت ترازنامه گزارش می شوند .
  • استقراض های کوتاه مدت معمولا شامل اضافه برداشت بانکی و وام های بانکی کوتاه مدت با یک برنامه بازپرداخت کوتاه مدت کمتر از 12 ماه است .
  • استقراض بلند مدت وام که به بیش از یک دوره مالی یا یک سال می باشند که بازپرداخت آنها به بیش از یک سال نیاز می باشد در دسته بلند مدت دسته بندی می شوند .
  • مالیات پرداختی نیز در قسمت بدهی های ترازنامه در یک سطر جداگانه گزارش می شود .

بدهی های جاری ممکن است شامل: 

  • بخش فعلی بدهی های بلند مدت 
  • بدهی بانکی 
  • سود قابل پرداخت 
  • اجاره ، مالیات ، آب و برق و ....
  • دستمزد قابل پرداخت 
  • پیش پرداخت به خریداران
  • سود سهام پرداختنی

بدهی های بلند مدت نیز شامل :

  • سود و اصل اوراق قرضه صادر شده 
  • میزان بازخرید کارمندان : مقدار وجهی که برای بازخرید کارمندان مورد نیاز است 
  • مالیات معوق : مالیاتی که محاسبه شده است اما هنوز پرداخت نشده است و اصولا تا انتهای دوره بعد برای پرداخت زمان دارد  

3-    حقوق صاحبان سهام 

حقوق صاحبان سهام آن چیزی است که مالکان آن سرمایه گذاری کردنه اند و به عبارتی میزان سرمایه اولیه آن کسب کار است که تحت سرفصلی جدا در ترازنامه گزارش می شود . حقوق صاحبان سهام معمولا از تفریق کل دارایی ها از کل بدهی ها به دست می آید . همچنین حقوق صاحبان سهام تعهد واحد تجاری به مالکانش را نشان می دهد .
حقوق صاحبان سهام در ترازنامه تحت دسته بندی زیر ارائه می شود :

  •     سهم سرمایه هر شریک که در موسسه سرمایه گذاری نموده اند 
  •     سود انباشته شامل سود خالص  یا زیان خالص که پس از توزیع بین صاحبان سهام در قالب سود سهمی باقی مانده است .
  •    تغییر ارزش دارایی ها و یا مازاد خالص از تغییر ارزش پول ، اتموال ، ماشین آلات و تجهیزات به طور مستقیم در حقوق صاحبان سهام نوشته می شود .

برخی از حقوق صاحبان سهام عبارتند از :

  • سود انباشته 
  • سهام خزانه : سهام یک شرکت که در وهله اول صادر شده و یا بازخرید گردیده است 

 
استدلال – چرا ترازنامه همیشه در تعادل می باشد ؟
ترازنامه به شیوه ای تهیه می شود که همیشه مجموع دارایی های یک موسسه با مجموع بدهی ها و حقوق صاحبان سهام  آن موسسه برابر می باشد .
دارایی های یک نهاد ممکن از از منابع داخلی (مانند سهم سرمایه شرکا و ...)و یا از اعتبار خارجی (مانند وام بانکی ، بستانکاران تجاری و ...)تامین شود، از آنجا که مجموع دارایی های یک کسب و کار باید با میزان سرمایه گذاری توسط صاحبان (یعنی از قالب سرمایه و یا سود خارج نیست ) و همچنین هرگونه استقراض برابر می شود به عبارت دیگر  مجموع دارایی های یک کسب و کار باید با مجموع بدهی ها و حقوق صاحبانش برابر باشد .
این موضوع معادله اصلی حسابداری را به ما یادآوری می نماید ؛
داراییها = بدهی ها + حقوق صاحبان سهام 

هدف و اهمیت 
صورت وضعیت مالی به استفاده کنندگان صورت های مالی کمک می کند سلامت مالی یک موسسه را ارزیابی نمایند .هنگامی که ترازنامه در بیش از یک دوره مالی تهیه و تجزیه و تحلیل شود می تواند روند اساس موقعیت مالی یک موسسه را نشان دهد این کار در تعیین وضعیت ریسک نقدینگی واحد تجاری ، ریسک مالی، ریسک اعتباری و ریسک گسب کار موثر می باشد و هنگامی که ترازنامه با دیگر رقبا مقایسه شود می تواند نشان دهنده مشکلات بالقوه و یا زمینه های مشکل را روشن سازد و خط مشی های لازم برای بهبود بیشتر سازمان را مشخص کند .همچنین ترازنامه به مدیران کمک می نماید که میزان و زمان نوسانات در آینده واحد تجاری را پیش بینی نمایند . 
در زیر یک مثال از ترازنامه تحت استاندارد حسابداری آورده شده است .

ترازنامه

دانلود ترازنامه با فرمت اکسل (به زودی )

مطالب مرتبط 

استفاده کنندگان اطلاعات حسابداری

حسابداری دوبل چیست ؟

نمونه سند حسابداری

صورت سود و زیان

حسابداری چیست ؟

شاخه های حسابداری